‘Mali gaat kapot aan deze ellende’ / ‘Le Mali est foutu’

door | apr 10, 2012

Aldus Abdou Kasse, onze partner en voorzitter van Lekel toen ik hem belde. De huidige situatie in Mali is dramatisch en beangstigend. De ontvoeringen van toeristen eind november 2012 markeerden de stopzetting van het toeristische seizoen. Toeareg-rebellen van MLNA (Mouvement de libération national de l’Azawad) begonnen omstreeks half januari 2012 met hun acties aan de grens van Algerije. Op 20 maart, heeft er een staatsgreep plaatsgevonden. De Afrikaanse landen, tezamen met de rest van de wereld erkennen deze coup niet. Het gevolg van de machtsovername door het leger? Een embargo, gesloten grenzen en vluchtelingen (nu 280 000 aan de grenzen van Mali: Mauritanië, Algerije, Niger, Burkina-Faso, 400 000 in januari 2013). De MLNA hebben samen met de groep Ansar Dine (die de sharia wil invoeren) nu de strategische steden ingenomen: Kidal, Gao, Timboektoe en Douentza. Ansar Dine is een dissident van Al Qaida, AQMI (Al Qaida in de Maghreb Islamique) en de Mujao (Mouvement pour l’unicité et le Jihad en Afrique de l’Ouest) zijn ook in beeld vanwege ontvoeringen in Mali en Algerije. De beweging van Boko Haram, afkomstig uit Nigeria, is ook gesignaleerd in Gao. Kortom: de situatie escaleert. De putch leider Sanogo schijnt de president Traore te ‘manipuleren’. Een kabinet noemen, verkiezingen organiseren en onderhandelingen/acties beginnen tegen de rebellen in het Noord: dat is een zwaar programma. Mopti is maar twee uren rijden van Douentza verwijderd. Niet verbazingwekkend dus dat de inwoners van Mopti op hun beurt naar het zuiden vluchten.  Uptodate juni 2013: samenvatting, artikel na de verkiezingen. De rebellen kwamen richting Mopti begin januari en vielen Konna aan. Op verzoek van Président Traoré. begon toen de Franse interventie. Sinds januari evolueert de situatie snel: het opzetten van de Commissie voor Dialoog en Verzoening, de aankomende presidentsverkiezingen op 28 juli, het inzet van VN-blauwe helmen in Mali per 1 juli, het succes van de donorconferentie voor Mali. Bert Koenders, ex-minister voor ontwikkelingssamenwerking zal de politieke leiding geven aan de MINUSMA troepen (Mission d’intervention des Nations Unies au Mali).
De veiligheid blijft wisselend volgens de Ambassadeur Bamako juni 2013: ‘Aanvallen in de regio Gao en ten noorden van de stad Timboektoe. Bestuur is geleidelijke terug in de noordelijke provincies op Kidal na. De situatie daar blijft moeilijk en humanitaire hulp blijft geboden. Publieke voorzieningen als elektriciteit en water moeten weer op gang. In de bredere Sahel regio zijn de aanslagen ook toegenomen, m.n. in Niger en Noord-Nigeria. Echte stabiliteit en volledige veiligheid zullen pas op langere termijn hersteld kunnen worden’.
De onrust heeft direct gevolgen op de stichting: Jeroen, student KunstAkademie in Leiden, zou in december 2012 vrijwilliger activiteiten doen met de kinderen. Hij mog niet komen van zijn Universiteit. Gerard en Ron, die kwamen met een landrover vol met educatieve materiaal zijn in Marokko gestopt in januari 2013. En nu? Is alles ‘bevroren’. Onmogelijk om iets te ondernemen. De aannemer die bezig is met het bouw vam leeszaal 2 gaat wel door met het werk. Onze geplande reis in juni 2012,  Ola (een vrijwilligster) en ik, is uitgesteld. In december idem dito.
Sinds het uitbreken van de onrust na de staatsgreep hebben wij – de bestuurleden Joke, Han en ik  en de vrienden van de stichting – aan onze vrienden in Sareseni laten weten hoe wij meevoelen met deze chaotische situatie. ‘Wij bidden tot Allah voor een goede afloop’ concludeerden Abdou Kasse en Sekou (FH).
Uptodate Juni 2013: Jos en Marike, nieuwe bestuurleden sinds januari 2013 delen de zorg mee. l

Veranderingen

Hier volgt een verslag van mijn verblijf van november 2011 tot februari 2012 in Mali. Eerst kunt u  lezen over de school, de leeszaal, het dorp en de collégiens. Dan komen de activiteiten in de kleine leeszaal en op het terrein aan de beurt. Vervolgens vindt u een samenvatting van de activiteiten van de stichting in Nederland.

School

De nieuwe school was klaar in juni (zie de rubriek Nieuws: onthulling van de school). Helaas zijn de termieten al begonnen in twee van de leslokalen. Bouwen in de Sahel blijft moeilijk. Dat neemt niet weg dat de leslokalen groter zijn en meer daglicht doorlaten dan de leemlokalen.

De leerkrachten: het team bestaat uit vier jonge onderwijzers van vier verschillende stammen. Een kleine mozaïek van Mali.

Adama Gouanle: directeur, Bambara, geeft les aan leerjaar 6 (14 kinderen).

Sekou Kasse: onderwijzer, Peul. Getraind voor het onderdeel van het onderwijscurriculum dat in de lokale taal wordt gegeven. Dat wil zeggen: onderwijs in de lokale taal zoals dat in het eerste jaar nog 100 % van het curriculum bedraagt. In het tweede jaar is dit nog maar 25% en is 75 % in het Frans. Pas in het derde jaar wordt 100% van het onderwijscurriculum geheel in het Frans verzorgd. Sekou geeft les aan de beginners (dit zijn er 70).

Kalilou Konipo, Bozo, onderwijzer, kwam het team in maart 2011 versterken en geeft les aan het vijfde leerjaar (23 kinderen).

Moktar Guindo, Dogon, onderwijzer sinds december 2012, geeft les aan het derde leerjaar (30 kinderen).

Het totaal aantal leerlingen voor het schooljaar 2011/2012 bedraagt in totaal dus 137.

De stakingen van afgelopen winter waren niet gunstig om de leerlingen te stimuleren.  Het leerlingental van de leerjaren 5 en 6 is in maart 2012 afgenomen naar respectievelijk 8 en 10 leerlingen. De leefomstandigheden in het dorp zijn niet aantrekkelijk voor de leerkrachten: geen water, geen electriciteit, vier jonge mannen in een huis. De lonen zijn laag: 120 € per maand. In november en december heb ik vaak meegemaakt dat Sekou voor de klas stond met 100 kinderen in een lokaal: de 70 nieuwelingen en de 30 van zijn klas van het afgelopen jaar. Daarom heb ik vaak les gegeven in een  leslokaal of op het terrein Suudu Peeral (zie Nieuws) onder een afdakje.

De middelbare scholieren

In totaal zijn dit er 29. Om precies te zijn 8 in de zevende klas, 7 in klas 9, 4 in klas 8 en 10 in klas 10.

Het is opvallend verlaten, niet veel middelbare scholieren gaan naar het lyceum in Mopti. Waarom? Geen hospita, een vader die zijn zoon nodig heeft als herder, een zwangere moeder die de hulp van haar dochter inroept, een vader die zijn zoon stuurt naar een beroemde koranschool… zo veel redenen. Maar het voorstellen van een overleg aan het CGS (schoolcomité) en de autoriteiten van het dorp over een schoolpinasse (vervoer per boot) naar de stad zou een eerste stap zijn. Pogingen om te corresponderen met Europese leerlingen zijn nu afgeblazen. In januari hebben enkele middelbare scholieren Engelse les gehad van Elisabeth en in februari van Joke. Tapes en apparatuur zijn daarom in de leeszaal aanwezig voor zelfstandige bestudering van het Engels.

Animations in de kleine leeszaal in 2011: 117 animations met 2229 kinderen

Minder dan in 2010: 175 met 3272 kinderen. Waarom? Adama, directeur, is gestopt in juni. Sekou ging op bezoek naar zijn familie tijdens het regenseizoen om zijn trouwerij voor te bereiden.

Het nieuwe team van ‘animateurs’: de activiteitenbegeleiders in 2012, bestaat uit 4 personen. Zij zijn alle vier enthousiast en gemotiveerd.

Sekou,Kasse onderwijzer Peul Bagnon Sidibe, dorpeling, Rimahibe
Moktar Guindo, onderwijzer Dogon Dicore Bary, dorpeling Peul, de eerste vrouw

Alle vier hebben een individuele begeleiding gehad van Francoise. Iedereen komt op een vast dagdeel: Sekou op woensdagmiddag en Moktar op donderdagmiddag. Dankzij de activiteiten van Bagnon Sidibe zijn dit nieuwe schooljaar 70 kinderen op school ingeschreven. Dat is geweldig nieuws! Hij verdient dan ook een pluim. Hij organiseert activiteiten voor de niet-schoolgaande kinderen: verhalen voorlezen in Fufulde, tekenen en educatieve spelletjes. Dicore Bary doet hetzelfde sinds november 2011. Zij houdt zich echter ook bezig met de vrouwen. De vrouwen komen af en toe bij elkaar in de zaal en Dicore begeleidt ze op een informele manier.

In januari hebben 3000 kinderen deelgenomen aan de activiteiten georganiseerd door Dicore, Bagnon, Sekou , Moktar, Elisabeth Breewel, eerste vrijwilligster en mijzelf. Deze activiteiten hebben plaats in de eerste leeszaal en/of op het terrein Suudu Peeral gevonden: spelletjes buiten op het terrein en rustige activiteiten onder de afdakjes. Het terrein biedt veel meer mogelijkheden. 

De vergaderingen op het terrein Suudu Peeral
Dit terrein is de plek voor de vergaderingen van alle verenigingen van het dorp. Lekel (onze partner, de Coopérative agropastorale: landbouwers en veehouders) en de groupement ‘Périmètres irrigués’ (rijstboeren) hebben al verschillende malen vergaderd in januari. Met meer dan 100 mannen soms. Op 29 januari hebben wij een voorstelling gegeven aan de ouders en de autoriteiten met muziek, poppenkast en liedjes. Op 5 februari was het afscheid van Elisabeth. De Bozo moeders hebben met veel plezier meegedaan. Op 10 februari vond een vergadering plaats met de CGS, de leerlingen, ouders en de autoriteiten. 50 mannen woonden deze vergadering bij. De teneur van mijn toespraak was als volgt:

“Lekel zocht een partner om de levensomstandigheden van de dorpelingen te verbeteren door middel van sociale infrastructuren. De stichting financiert de werkzaamheden op het terrein Suudu Peeral en draagt zo bij aan de realisering van deze wensen. Een bibliotheek, alfabetiseringscentrum, latrines, afdakjes, een put en een leemhuisje voor educatief materiaal zijn door de stichting gefinancierd. Binnenkort zal ook de nieuwe leeszaal (eind april) klaar zijn. De activiteiten in de leeszaal en op het terrein zijn een manier om de families en de kinderen te stimuleren. De 70 nieuwelingen zijn hier het levende bewijs van.”

Activiteiten in Nederland

De tentoonstelling in de Galerie Ruimte in Amsterdam was een goede zet van de stichting. Veel inspanning, maar ook veel succesvolle resultaten. Ik heb verschillende presentaties over Mali gegeven voor het Nederlandse publiek (Vierwindenhuis, galerie Ruimte) en voor Franstalig publiek (Alliances Françaises Amersfoort en Ede-Wageningen): een kennismaking met Mali en met de stichting.

Voorlichting op school : de Singer school dankzij Kristin (zie NB 12).  In maart heb ik ook Mali presentaties gedaan in de Franse scholen in Den Haag en Amsterdam in het kader van ‘Semaine Afrique Noire’. De leerlingen van de lagere school waren heel nieuwsgierig. Bedankt aan de directeur en de onderwijzers die met veel enthousiasm hebben dat mogelijk gemaakt: een mini expositie voor de kinderen en een verkoop van Mali objecten: 650 €! Marike Sala, van de stichting reis in dec 2009, kwam ook helpen.  Merci Marike! Deze voorlichting op school willen wij voorzetten. Help ons daarbij om onze netwerk uit te breiden!

In deze tijden van onzekerheid lijkt het krankzinnig om plannen te maken.  Wat gaat er nu gebeuren in Mali? Is er hoop? Alles is nu een vraagteken. Ik heb net Abdou en Sekou opgebeld. Er worden geen lessen gegeven op dit moment. De onderwijzers zijn terug naar hun familie. Iedereen is bang en heeft nu andere prioriteiten: ETEN en VEILIGHEID. Kunnen de rebellen echt richting Mopti komen? Van Gao kan Ansar Dine mogelijk direct naar Sareseyni komen, een bedevaartplaats en zeer religieus dorp. Daarom in navolging van Abdou Kasse en Sekou: Allah, zorg voor vrede in Mali! 

Françoise Haeck